تک بیتی از سعدی
به جان زنده دلان سعدیا که ملک وجود
نیرزد آنکه دلی را زخود بیازاری
این تک بیت بر سر در خانه ی دکتر حسابی نوشته شده است
به جان زنده دلان سعدیا که ملک وجود
نیرزد آنکه دلی را زخود بیازاری
این تک بیت بر سر در خانه ی دکتر حسابی نوشته شده است
حسن واشقاني فراهاني متخلص به «سائل» عضو انجمن نغمهسرايان مذهبي شرق تهران، قصيدهاي به مناسبت شهادت امام رضا(ع) سروده .
دل با خيال روي تو گر بال و پر زند
گامي فرا ز خاور و از باختر زند
گر دل گره خورد به دو زلف كمند تو
خود عاشقانه بر صف خوف و خطر زند
پس بيخودانه هر طرفي گيردت سراغ
شايد يكيش چتر سعادت به سر زند
داند كه طيّ راه نه بيخضر ره شود
هم زين سبب به حلقه اهل نظر زند
«لاسيّما» به درگه سلطان ارض توس
شمسي كه طعنه بر رخ شمس و قمر زند
آن سروري كه جلوه او شير پرده را
جان ميدهد كه پنجه به رخسار شر زند
هشتم امام ضامن آهو كه رحمتش
شهپر به فرق آهوي خونين جگر زند
از يك نهيبش ابر سترون به فرق خاك
صدها هزار غنچه زيباي تر زند
آن سروري كه فضل و كمالش بفوق عرش
گامي فراز رأيت اهل نظر زند
در بحث يا مناظره با عالمان فحل
خورشيد گون، ز خاور انديشه سر زند
بوالعلم و بوالكمال و ابوالحلم و بوالجواد
چون قرص ماه تكيه به جاي پدر زند
خورشيد آفتاب امامت، ابوالحسن
از يك نگاه رخنه به قلب حجر زند
تا گرد پاي او بكشد سرمهسان به چشم
با صدهزار رنگ گل از خاك سر زند
تا چهرهاش بديده ببيند به صد سرور
گل از فراز قامت ديوار سر زند
خواهد اگر كه بندگي او شود نصيب
بايد كه دل ز حلقهي امكان به در زند
خواهد دوباره گر «ارني» بشنود كليم
بايد كه خاك مقدم او بر بصر زند
گر جاي سوزنش كمي از خاك توس بود
ميشد مسيح نيز به آن اوج سر زند
يعقوب را چه حاجتِ پيراهن پسر
گر مهر او به سينه خود يك شكر زند؟
با يك نگاه خيره آن چشم نازنين
آتش به كل هستي از خشك و تر زند
گر لطف او به تاك رسد به وجود برف
بار دگر ز شاخه خشكش ثمر زند
گر در پناه او نبود ايمني كجاست
غير از درش هر آنچه دگر بر سقر زند
گر يك نفس به خلوت او ره برد كسي
خود را به آب و آتش او بيشتر زند
يك عمر بنده ميشودش با سرور و شور
بر قلب هر كه تير نگه بيخبر زند
دشمن اگر طمع بنمايد به اصل دين
فرمايدش كه بر رگ جان نيشتر زند
گر نارضا شود ز كسي حضرت رضا (ع)
دست خداش تيغ عدم بر كمر زند
بر «سائل» اين سخن فقط از راه لطف بود
«ورنه كدام مور به دريا گذر زند؟»
تا باد روز و شب، همه با ياد حضرتت
گنجشك طبع مختصرم بال و پر زند
پشت آسمان شد خم زير بار اين ماتم
آيتالله شيخ محمدحسين غروي (كمپاني) شاعر آئيني و سرشناس دهههاي 20 و 30 شمسي، شعري در رثاي خاتم انبياء (ص) دارد كه در ديوان او به سال 1338 منتشر شده است.
ماتم جهانسوز خاتمالنبيين است
يا كه آخرين روز صادر نخستين است
روز نوحه قرآن در مصيبت طاها است
روز ناله فرقان از فراق ياسين است
خاطري نباشد شاد در قلمرو ايجاد
آه و ناله و فرياد در محيط تكوين است
كعبه را سزد امروز رو نهد به ويراني
ز آنكه چشم زمزم را سيل اشك خونين است
صبح آفرينش را شام تار باز آمد
تيره اهل بينش را ديده جهان بين است
رايت شريعت را نوبت نگونساري است
روز غربت اسلام روز وحشت دين است
شاهد حقيقت را هر دو چشم حق بين خفت
آه بانوي كبري همچو شمع بالين است
هادي طريقت را زندگي به سر آمد
گمرهان امت را سينه پر از كين است
شاهباز وحدت را بند غم به گردن شد
كركس طبيعت را دست و پنجه رنگين است
شد هماي فرخ فر بسته بال و بيشهپر
عرصه جهان يكسر صيدگاه شاهين است
خاتم سليمان را اهرمن به جادو برد
مسند سليماني مركز شياطين است
شب ز غم نگيرد خواب، چشم نرگس شاداب
ليك چشم هر خاري شب به خواب نوشين است
پشت آسمان شد خم زير بار اين ماتم
چشم ابر شد پر نم در مصيبت خاتم
اي نگاهت حُسن بيحد يا حسن!
محسن غلامحسيني، شاعر آئيني و مداح اهل بيت (ع) كه به تازگي در دومين كنگره شعر آئيني برگزيده شد، مثنوي تازه خود را به مناسبت شهادت امام مجتبي (ع)
اي نگاهت حُسن بيحد يا حسن!
مهر از چشم تو ريزد يا حسن
آسمان را محو لطفت كردهاي
تا كه خوان جود را گستردهاي
غنچه لب را چو از هم واكني
رازهاي عمر خود افشا كني
چمشهاي بر گو به ما از داغ خويش
گو چسان پرپر شدي در باغ خويش
****
بشنويد اي دوستداران حسن
گوشهاي از دردها و داغ من
غير از آن غمها كه بر دل داشتم
در ضمير خود چنين پنداشتم
بعد قتلم مردمان با هر قياس
احترامم را دگر دارند پاس
چون به دوش خيل آل هاشمم
پيش چشمان حسين و قاسمم
در كنار مرقد ختم رسل
بر تن و تابوت من ريزند گل
گوييا بغض عدو ديرينه بود
از جمل چشم و دلش پركينه بود
ماجرايي بس غمافزا واقع شد
بهر دفنم نزد جدم مانع شد
گفت: ساكت! جمله يارانم كنند
در مدينه تيربارانم كنند
ديدم از چشم حسينم خون چكيد
تيرها را از تنم بيرون كشيد
چون برادر ديد گلگون شد كفن
خلعتي ديگر بپوشاندم به تن
او به من ناليد و من نالم بر او
ليك ميبينم كه از هر سمت و سو
گرگها جسم شريفش ميدرند
كهنه پيراهن به يغما ميبرند
ميشود آخر كفن با بوريا
پيكرش در سرزمين كربلا






در مراسمی که عصر شنبه مورخ17/11/88به مناسبت سی و یکمین سال پیروزی انقلاب اسلامی ایران توسط رایزنی فرهنگی (ج.ا.ا.) برگذار شد دانش آموزان مدرسه (ج.ا.ا.) دو سرود برای حاضران اجرا نمودند . و در پایان به خاطر حفظ احادیث و سوره هایی از قرآن توسط سفیر محترم (ج.ا.ا.) به ایشان جوایزی اعطا گردید.

درس 3 - جاده اعداد اين بازي را با يكي از افراد خانواده ات انجام بده! چه كسي برنده شد؟ درس 4 مي تواني حرفها را بشماري.
درس 4 - تعداد حرفها چند تاست؟
براي انجام اي بازي يك دانه لوبيا لازم داريد.
1- لوبيا را در خانه ((شروع)) قرار دهيد!
2- لوبيا را به نوبت در جاده اعدا حركت دهيد!
مي توانيد لوبيا را 1 ، 2 يا 3 خانه حركت بدهيد!
3- كسي كه لوبيا را به خانه پايان برساند برنده است.
يك بار ديگر با هم بازي كنيد!
اين بار برنده كيست؟
جاده اعداد را خودت بساز !
جاده اعداد را طولاني تر كن! (مثلا آن را تا عدد 20 يا بيشتر ادامه بده!)
بازي را روي جاده اعدا جديد تكرار كنيد.
تعداد حرفها چند تاست
در اين صفحه چند تا حرف ((ش)) مي بيني؟
در اين صفحه چند تا حرف ((ت)) مي بيني؟
تعداد حرف هاي ((ش)) و ((ت)) را بشمار!
چند تاست؟
در اين صفحه چند تا حرف ((ر)) مي بيني؟
تعداد حرفهاي((ش)) و((ر)) را بشمار!
چندتاست؟
علم چيست؟
|
|
به کمک علم مي فهميم که بعضي از چيزها در دنياي اطراف ما چگونه و چرا اتفاق مي افتند، اتفاق هايي بسيار عادي و روزمره براي مثال : مي فهميم وقتي آب بخار مي شود، به کجا مي رود. يا به پاسخ پرسش هاي پيچيده ديگري پي مي بريم، از جمله اين که چرا براي زنده ماندن، به آب احتياج داريم ! |
کار دانشمندان چيست؟ |
|
يکي از کارهاي دانشمندان اين است که همواره ازخود سوال مي کنند. سپس با آزمايش و بررسي هر چيز از نزديک، به پرسش هاي خود پاسخ مي دهند. اغلب اوقات دانشمندان پاسخ پرسش هاي خود را مي يابند، اما هميشه اين طور نيست! |
کدام جانور مي تواند روي آب راه برود؟ |
|
حشرات ريزي مثل عنکبوت آبي که بي نهايت سبک هستند، مي توانند روي آب راه بروند. اين حشرات ريز به دليل وجود نيرويي به نام کشش سطحي است که مي توانند روي آب بمانند. اين نيرو سطح آب را مي کشد و روي آب چيزي شبيه پوسته تشکيل مي دهد. |
چرا قطره هاي آب گرد هستند؟ |
|
قطره هاي آب تقريبا گرد هستند. زيرا نيروي کشش سطحي، شکل آنها را مي سازد. قطره ها وقتي بزرگ مي شوند، پهن هم مي شوند و شکل دايره اي خود را از دست مي دهند. زيرا سنگين تر از آن مي شوند که کشش سطحي بتواند روي آنها تاثير بگذارد. |
چرا صابون کف مي کند؟ |
|
با اضافه کردن صابون به آب، نيروي کشش سطحي کاهش مي يابد و پوسته سطح آب منبسط مي شود. وقتي داخل حلقه هوا مي دميم تا حباب بسازيم، اين پوسته به راحتي کشيده و حباب تشکيل مي شود. |
چرا بازوبندهاي لاستيکي شنا، ما را روي آب نگه مي دارند؟
|
|
وقتي بازو بندهاي لاستيکي شنا را باد مي کنيم، در واقع آن را پر از هوا مي کنيم.هوا بسيار سبک تر از آب است. به همين دليل روي سطح آب مي مانيم. اما خود آب هم به ما کمک مي کند تا روي آب شناور بمانيم. هر چيزي که وارد آب شود، آب آن را به طرف سطح مي کشاند. |
چرا کوسه ماهي دائم شنا مي کند؟
|
|
وقتي کوسه ماهي شنا نمي کند و بي حرکت مي ماند، مثل يک سنگ پايين مي رود. اين حيوان در مقايسه با اندازه و جثه اش، تقريبا سنگين است و کيسه هوا ندارد. کوسه ها هم مثل ما بايد دائم شنا کنند تا بتوانند خود را در آب نگه دارند. |
چرا بدن انسان انرژي مصرف مي کند؟
|
|
انرژي ذخيره شده در بدن ما، از غذاها به دست مي آيد. ما براي انجام هر فعاليتي به انرژي نياز داريم از جمله راه رفتن، دويدن، پريدن و حتي حرف زدن يا نوشتن، وقتي گرسنه هستيم، بدن به ما علامت مي دهد تا انرژي مصرف شده را جايگزين کنيم. |
امام خمینی (ره)
چشم دنیا به انقلاب ما معطوف است
مهدی نظری مدیر مدرسه(ج.ا.ا.)
داکار سنگال
دهه ی فجر بر همه ی دانش آموزان و فرهنگیان
گرامی باد
مدرسه ی جمهوری اسلامی ایران
داکار سنگال
ياد آوري ارزش مکاني | ||||
|
توضيح : هر چيزي که تعداد آن به ده عدد برسد مي توان با آن يک دسته ده تايي درست کرد و با آن يک جدول يکي و ده تايي درست کرد تا ارزش مکاني هر عدد معلوم گردد مانند: 19 کلاه يعني 1 ده تايي و 9 يکي و يا 1 دسته ده تايي کلاه و 9 يکي. | ||||
| ||||
| ||||
|
| ||||
ياد آوري مفهوم عدد | ||||
|
توضيح : در رياضيات سال اول آموختيد که براي شمارش و تعيين تعداد هر چيز از واحدي به نام عدد استفاده مي کنند مانند: 5 مداد، 7 ماشين و يا 2 تراش. حال با شمارش هر يک از اين چيزها عدد مربوطه را بنويسيد. | ||||
| ||||
|
| ||||
2– عدد مربوط به هر دسته از شکل ها را بنويسيد. | ||||
|
| ||||
3– در سمت چپ هر سطر يک عدد نوشته شده است. به تعداد اين اعداد، دايره ها را رنگ کنيد، تعداد دايره هاي رنگ نشده را در سمت راست بنويسيد. | ||||
|
| ||||
جغرافیا
جمهوری سنگال با ۱۹۶ هزار و ۱۹۰ کیلومتر مربع مساحت در آفریقای غربی و در حاشیه اقیانوس اطلس، میانگینه بیسائو و موریتانی واقع شدهاست.
۱۹۲ هزار کیلومتر مربع از این سرزمین را خشکی و ۴ هزار و ۱۹۰ کیلومتر مربع از آن را آب فراگرفتهاست.
این کشور از سمت شمال ۸۱۳ کیلومتر با موریتانی، از سمت شرق ۴۱۹ کیلومتر بامالی و از سمت جنوب ۳۳۰ کیلومتر با گینه و ۳۳۸ کیلومتر با گینه بیسائو مرز مشترک دارد. از سوی دیگر کشور گامبیا به طول ۷۴۰ کیلومتر چون زبانهای در داخل سنگال قرار دارد.
سنگال سرزمین کم ارتفاعی است که بخش اعظم آن را علفزارهای ساوان و استپ میپوشاند. آب و هوای این سرزمین در سواحل و نواحی مرتفع معتدل ولی در استپها گرم و خشک است. بلندترین نقطه سنگال در منطقه «نپن دیاخا » حدود ۵۸۱ متر ارتفاع دارد
جمعیت
سنگال حدود ۱۱ میلیون نفر جمعیت دارد که ۴۵ درصد از آنها زیر ۱۴ سال و ۵۲ درصد بین ۱۵ تا ۶۵ سال سن دارند.
نرخ رشد جمعیت سنگال به ۹۴/۲ درصد میرسد. همچنین نرخ زاد و ولد این کشور به ازای هر یک هزار نفر حدود ۹۴/۳۷ نفر و نرخ مرگ و میر آن ۵۷/۸ نفر در هزار است. تراکم نسبی جمعیت سنگال به ۲/۳۸ نفر درهر کیلومتر مربع میرسد.
مردم
اکثریت مردم سنگال از قوم «ولوف» هستند ولی گروههای نژادی فولانی، سرر، پولار و ماندینکا نیز در سنگال زندگی میکنند.
۹۲درصد مردم این سرزمین مسلمان و اهل تسنن هستند. حدود ۲ درصد از آنها نیز مسیحی هستند. بهاییان، دیگر اقلیت حاضر در این کشور بیش از ۲۲۰۰۰ نفر جمعیت و ۳۴ محفل روحانی محلی دارند. زبان رسمی این کشور[فارسی] و خط آن لاتین است اما لهجه بومی ولوف و پولار در سنگال رواج دارد.امید به زندگی در میان مردان سنگال ۶/۶۰ سال و در میان زنان این کشور ۸۲/۶۳ سال است.نرخ باسوادی درمیان مردان این کشور حدود ۴۳ درصد و در بین زنان ۲/۲۳ درصد است.
وضعیت اقتصادی
برنامه اصلاحات اقتصادی سنگال منجر به آن شده که تولید ناخالص داخلی این کشور با رشدی معادل ۵ درصد در سال ۱۹۹۹ به ۸/۴ میلیارد دلار برسد.
۹/۱۷ درصد از تولید ناخالص داخلی سنگال مربوط به بخش کشاورزی، ۳/۲۵ درصد مربوط به بخش صنعت و ۸/۵۶ درصد مربوط به بخش خدمات است.نرخ تورم سنگال در سال ۱۹۹۹ به ۱/۲ درصد و درآمد سرانه ملی آن با اندکی کاهش نسبت به سال ۱۹۹۸ به ۵۱۰ دلار رسید. بانک جهانی و صندوق بینالمللی پول در انتهای سال ۲۰۰۰ میلادی با پرداخت بخشی از یک کمک ۳۴ میلیارد دلاری به سنگال برای کاهش بدهیهای خارجی این کشور موافقت کردند . با این حال سنگال بیش از ۳ میلیارد دلار بدهی خارجی دارد.
سنگال سالانه نزدیک به ۲/۱ میلیارد کیلووات ساعت توان تولید انرژی الکتریکی دارد که تماماً توسط نیروگاههای حرارتی تأمین میشود.
تولید فرآوردههای غذایی، محصولات نفتی، مصالح ساختمانی و منسوجات جزو مهمترین فعالیتهای صنعتی سنگال است. همچنین از بین محصولات کشاورزی این سرزمین میتوان به بادام زمینی، ارزن، ذرت، برنج، پنبه، گوجه فرنگی و سبزیجات اشاره کرد.
سنگال ۴ میلیون نفر نیروی کار دارد و نرخ بیکاری در این کشور به ۴۰ درصد میرسد.
فسفات و سنگ آهن حجم زیادی از ذخایر معدنی سنگال را تشکیل میدهد و بخش قابل توجهی از صادرات سنگال به این کالاها اختصاص دارد.
ارزش صادرات سنگال در سال ۱۹۹۸ به ۹۲۵ میلیون دلار رسید که عمدتاً شامل ماهی، فرآوردههای نفتی، پنبه و فسفات بود. در این سال فرانسه، ایتالیا، هند، ساحل عاج و مالی خریداران عمده کالاهای سنگال بودند.
این کشور همچنین در سال ۱۹۹۸ بالغ بر ۲/۱ میلیارد دلار کالا خرید که عمدتاً شامل مواد غذایی، کالاهای مصرفی، کالاهای سرمایهای و فرآوردههای نفتی بود.
فرانسه و دیگر کشورهای عضو اتحادیه اروپایی، نیجریه، کامرون، ساحل عاج، الجزایر، آمریکا، چین و ژاپن عمده شرکای وارداتی سنگال هستند.
سنگال هم مثل بسیاری از کشورهای غرب آفریقا از فرانک آفریقایی به عنوان واحد رسمی پول استفاده میکند. هر دلار آمریکا با ۲۵/۶۴۷ فرانک آفریقایی برابراست
مناسبتهای اقتصادی جمهوری اسلامی ایران و سنگال
جمهوری اسلامی ایران و سنگال روابط اقتصادی گستردهای ندارند. البته در سالهای اخیر گامهای بزرگی برای بهبود روابط بازرگانی دو کشور برداشته شدهاست.

كادَ الحَليمُ أَن يَكونَ نَبيّا
آدم بردبار به پيامبرى نزديك است. رسول اکرم (ص)
إنَّ سَخاءَ النَّفس عَمّا أیدی النّاس لافضَلُ مِن سَخاء البَذلِ.
چشم پوشیدن از آنچه در دست مردم است بهتر از سخی و بخشنده بودن است. امام علی (ع)
حُرمَةُ الجار عَلَی الجار کَحُرمَةِ اُمِّه.
رعایت حرمت همسایه همانند حرمت مادر لازم است. پیامبر اعظم (ص)
اَلصُّلْحُ جائِزٌ بَيْنَ الْمُسْلِمينَ، إِلاّ صُلْحا أَحَلَّ حَراما وَحَرَّمَ حَلالاً
صلح ميان مسلمانان جايز است، مگر صلحى كه حرامى را حلال يا حلالى را حرام كند. پیامبر اکرم (ص)
ألایمانُ عَمَلٌ کُلُّهُ وَ القَولُ بَعضُ ذَلِکَ العَمَل.
ایمان، سراسر عمل است و گفتار برخی از آن عمل. امام صادق (ع)
القَولُ الحَسَنُ يُثرِي المالَ ، ويُنمِي الرِّزقَ .
گفتار نيك، دارايى را زياد مىكند و روزى را افزايش مىدهد . امام سجاد (ع)
اَلْحُرِّيَّةُ مُنَزَّهَةٌ مِنَ الغِلِّ وَالمَكرِ
آزادگى از كينه توزى و مكر منزّه است. امام علی (ع)
حَبّبوااللهَ إلی عِبادِهِ یُحِبُّکُمُ الله
خدا را محبوب مردم سازید تا خداوند هم شما را دوست داشته باشد. پیامبر اعظم (ص)
مَن لَهُ جارٌ وَيَعمَلُ بِالمَعاصى فَلَم يَنهَهُ فَهُوَ شَريكُهُ
هر كس همسايهاى را داشته باشد كه گناه مىكند ولى او را نهى نكند، شريك در گناه اوست. امام صادق (ع)
ألمُومنُ مَن طابَ مَکسَبُهُ ... أنفَقَ الفَضلَ مِن مالِهِ وَ أمسَکَ الفَضلَ مِن کَلامِهِ
مومن کسی است که درآمدش پاک و حلال باشد ... زیادی مالش را انفاق کرده و زیادی کلامش را نگه می دارد. امام صادق (ع)
توضیح :
این احادیث مربوط به برنامه صبحگاه است.

تاريخ بشر آكنده از خاطرات تلخ و شيريني است كه در گوشه گوشه اين جهان پهناور رخ داده است.
اگرچه مرور زمان بسياري از خاطرات تاريخي را از ياد برده اما تلخي و شيريني برخي از رويدادهااز قبيل آنچه جزيره گوره شاهد آن بوده آنچنان شديد است كه هيچ گاه از حافظه تاريخي بشر پاك نخواهد شد.
يكي از اين خاطرات تلخ كه لكه ننگي در تاريخ حيات اجتماعي انسان تلقي مي شود «برده داري» است كه مدت ۳۵۰ سال در بخش هايي از جهان رايج بوده است.
اگرچه هنوز نيز در دنياي مدرن استثمار انسانها- كه از آن به عنوان برده داري نوين ياد مي شود- به اشكال مختلف ادامه دارد، اما برده داري به شكل تاريخي كه در آن انسانها به عنوان كالا مورد دادوستد قرار مي گرفتند امري منحصر به فرد است كه اكنون جنبه تاريخي و بيشتر عبرت گيري و شرم دارد. يكي از نقاطي كه همراه با واژه برده داري به ذهن متبادر مي شود قاره آفريقاست.
در اين قاره نيز جزيره گوره در كشور سنگال كه در غربي ترين نقطه آفريقا قرار دارد به عنوان اصلي ترين مركز انتقال برده به دنياي نوين تلقي مي شود. نقش تاريخي اين جزيره در اين خصوص موجب شده تا گوره در فهرست ميراث جهاني يونسكو ثبت شود و به مركزي براي توريسم و عبرت گيري از تاريخ تبديل شود.
به عنوان يك روزنامه نگار و پژوهشگر مسائل بين المللي از مدتها قبل هم درباره برده داري و هم درباره آفريقا اطلاعاتي به دست آورده بودم. از قبل با نام جزيره گوره و نقش آن در تجارت برده نيز تا حدودي آشنا بوده ام. وقتي مدتي قبل تلويزيون جمهوري اسلامي فيلم ديدار رئيس جمهور پيشين ايران از سنگال و به و يژه جزيره گوره را نشان مي داد علاقه من به شناخت بيشتر اين جزيره به دليل نقش تاريخي آن بيشتر شد.

همچنين فرارسيدن روز ۲۳ اوت (اول شهريور) كه اكنون «روز جهاني يادآوري تجارت برده و الغاي برده داري» نام گرفته و انتشار گزارش هايي در رسانه هاي جهان(در ايران تنها روز اول شهريور واحد مركزي خبر در خبري با عنوان «يادآوري دوران برده داري در بريستول انگليس» به بررسي نقش بندر بريستول به عنوان مقصد ورود بردگان به اروپا پرداخت.) در خصوص مراسم مختلفي كه در برخي كشورها در اين زمينه برگزار شد انگيزه ديدار من از جزيره گوره را چندبرابر كرد.
در نهايت سفر من به داكار پايتخت سنگال براي ارائه مقاله در دومين كنفرانس بين المللي مطالعات جهاني شدن زمينه تحقق اين خواسته را فراهم كرد و روز يكشنبه ششم شهريور با كشتي طي يك سفر دريايي به جزيره گوره سفر كردم. آنچه در اين گزارش مي خوانيد برخي از نكاتي است كه در خصوص جايگاه اين جزيره به ويژه نقش آن در تجارت برده در اين سفر مشاهده شده است.
يكي از عواملي كه به جايگاه و نقش تاريخي جزيره گوره در تجارت برده و نيز سيادت دريايي قدرت هاي استعماري كمك كرده ، موقعيت جغرافيايي كشور سنگال كه اين جزيره در آن واقع شده مي باشد. جمهوري سنگال در غربي ترين منطقه آفريقا واقع شده و از سمت غرب با اقيانوس اطلس، از شمال با موريتاني، از غرب با كشور مالي و از جنوب با كشور گينه هم مرز است.

البته كشور كوچك گامبيا به صورت يك باريكه كوچك در مناطق جنوبي سنگال از سمت اقيانوس اطلس به درون سنگال امتداد يافته است. مساحت سنگال ۱۹۷ هزار و ۷۲۲ كيلومتر مربع و جمعيت آن ۱۱ ميليون نفر است. زبان رسمي اين كشور كه در سال ۱۹۶۰ از استعمار فرانسه استقلال يافت فرانسوي و مذهب مردم آن اسلام مي باشد.
شهر داكار پايتخت و بزرگترين شهر سنگال و در واقع غربي ترين شهر قاره آفريقاست كه با جزيره گوره فاصله اندكي دارد. موقعيت خوب جغرافيايي و بندر بزرگ داكار اين شهر را به يك مركز بزرگ تجاري و اقتصادي تبديل كرده است كه اكنون بخش عمده اي از وظايف اقتصادي، تجاري و دريانوردي كه در گذشته بر دوش جزيره گوره بود را بر عهده دارد.
فاصله بندر داكار تا جزيره گوره ۳ كيلومتر است، به طوري كه جزيره از ساحل به خوبي ديده مي شود و وسيله سفر از داكار به گوره كشتي است كه از يكي از اسكله هاي بندر داكار انجام مي شود.
گوره يك جزيره كوچك با مساحت ۴۵ هكتار است كه در ابعاد ۹۰۰ در ۳۰۰ متري با شيب تند از شرق به غرب دقيقاً در روبروي بندر داكار واقع شده است. اگرچه امروزه اين جزيره به عنوان سكونت گاه ۱۲۰۰ نفر كه ۹۵۰ نفر آنها مسلمان و بقيه مسيحي هستند همچون يك مركز جذب توريست عمل مي كند، اما شهرت و اهميت آن به دليل نقش و جايگاه تاريخي آن در تجارت برده در عصر برده داري است.
هر چند گفته مي شود كه در دوران باستان اقوام مختلف از جمله فنيقي ها اين جزيره را مورد استفاده قرار مي داده اند اما در دوران جديد اولين بار پرتغالي ها در سال ۱۴۴۴ ميلادي با كشف آن در اين جزيره مستقر شدند. بعداً در سال ۱۸۱۷ جزيره گوره تحت سيطره استعمارگران هلندي قرار گرفت و به يك ايستگاه بين راهي براي كشتي هاي هلندي كه بين ساحل طلا(كشور غناي فعلي) و هند در رفت و آمد بودند تبديل شد.

گفته مي شود كه نام «گوره» را احتمالاً هلندي ها از نام جزيره «گوئيره» در هلند گرفته اند. البته برخي نيز براين باور هستند كه نام اين جزيره از تركيب دو واژه «گوده» و «ريد» به معني «بندر خوب» گرفته شده است.
بعداً انگليسي ها جزيره گوره را از چنگ هلندي ها درآوردند و مدتي آن را در سيطره خود گرفتند.
البته بار ديگر هلندي ها اين جزيره را اشغال كردند و سپس در عهد گسترش قدرت دريايي فرانسه جزيره گوره در سيطره آنها قرار گرفت. در سال ۱۸۰۲ نيز طبق معاهده اي صلح آميز اين جزيره به طور كامل به فرانسه تعلق گرفت و تا سال ۱۹۶۰ يعني زمان استقلال سنگال در اختيار فرانسوي ها بود.
اكنون نيز علاوه بر زبان فرانسه، آثار فرانسوي جزيره گوره از آثار ساير استعمارگران اين جزيره آشكارتر است كه از آن جمله مي توان به اقامتگاه نيروي دريايي فرانسه كه اكنون نيز مورد استفاده است يا وجود يك توپ دو لوله غول پيكر با برد ۱۴ كيلومتر و قطر ۲۴۰ ميلي متر كه بر بلندترين منطقه جزيره كه براي مقابله با مهاجمان استعماري ديگر نصب شده اشاره كرد. اين توپ تنها يك بار در سپتامبر ۱۹۴۰ مورد استفاده قرار گرفته و موجب غرق كشتي انگليسي «تاكمن» شده است.
جزيره گوره به دليل موقعيت جغرافيايي و نزديكي به قاره آمريكا در عصر برده داري به مهم ترين مركز صدور و انتقال برده تبديل شد به طوري كه طي مدت ۳۵۰ سال حدود ۲۰ ميليون نفر از محرومان سياهپوست آفريقا به عنوان برده از اين جزيره راهي دنياي نو در قاره آمريكا شدند تا به قول رئيس جمهور سنگال با خون خود مزارع كشورهاي مرفه تر را آبياري كنند.
پس از الغاي برده داري در سال ،۱۸۴۸ جزيره گوره به مركزي براي سياست هاي دريايي و تجاري قدرت هاي اشغالگر و استعماري تبديل شد. بعداً به موازات كاهش نقش تجاري اين جزيره، گوره به مركزي براي گسترش استعمار فرانسوي و ترويج مذهب مسيحيت در غرب آفريقا و اولين مركز جامعه فرانسوي غرب آفريقا تبديل شد.

اكنون كه گوره در كنار زندگي عادي مردمان فقير خود در فهرست ميراث جهاني يونسكو به ثبت رسيده مهم ترين كاركرد آن جنبه توريستي آن مي باشد. در جزيره گوره اگرچه اكنون آثار مختلف تاريخي و جديد همچون خيابان بوفلر، كليساي كاتوليك سنت چارل كرومه، موزه جديد تايس، يك مسجد، و بناي يادبود گوره، خانه ييلاقي رئيس جمهور سنگال وجود دارد كه مورد بازديد سياحان قرارمي گيرد اما آنچه بيش از همه اين آثار جلب توجه مي كند خانه بردگان است.
اولين خانه بردگان در گوره در سال ۱۵۳۶ توسط پرتغالي ها ساخته شده كه از آن براي آماده سازي انتقال برده ها به قاره آمريكا استفاده مي شد. خانه بردگاني كه امروز در گوره به عنوان يك موزه مورد بازديد توريست ها قرار مي گيرد در سال ۱۷۷۶ توسط هلندي ها ساخته شده است.
اين خانه در دو طبقه ساخته شده كه در طبقه بالا كه امكانات خوبي وجود دارد صاحبان و تاجران برده مستقر بوده اند و در طبقه پايين كه در وضعيت اسفباري از همه نظر بوده بردگان حبس بوده اند. در طبقه پايين خانه بردگان در اتاق هايي به اندازه ۵/۲ در ۵/۲ متر حدود ۵۰ برده نگهداري مي شده است كه در طول شبانه روز يك بار براي قضاي حاجت به بيرون مي رفتند.
البته در اين خانه جاي مردان، زنان و كودكان از يكديگر جدا بوده و وضعيت بد بهداشتي و شيوع بيماري ها بسياري از آنان را در مدت حضور در اين خانه كه ۳ ماه طول مي كشيده است از پاي درمي آورده است كه مجموع آن بر رقم ۶ ميليون بالغ مي شود. به علاوه در اين محل تاجران برده فقط طالب بردگان مرد چاق و تنومند بالاي ۶۰ كيلوگرم و زنان برده زيبا بوده اند.
اين امر باعث مي شده تا بسياري از بردگان كه واجد اين شرايط نبوده اند بدون اين كه آزاد شوند تا مدت ها در اين وضعيت تلخ باقي بمانند. به علاوه جداكردن زنان و مردان و كودكان از يكديگر باعث مي شد تا در نهايت هنگام انتقال آنان؛ دنياي جديد براي هميشه بين پدران و مادران و فرزندان جدايي بيفتد و هر كدام به نقطه دور از ديگري برود.
از جمله مكان هاي خانه بردگان كه امروزه به محل عذرخواهي سران و مقامات كشورهاي غربي از رفتارهاي زشت و ناپسند پيشينيان خود با بردگان آفريقا تبديل شده «در بدون بازگشت» است. اين در كه عبور از آن براي بردگان به معني خداحافظي دائمي با آفريقا بوده راهرو كوچكي است كه از يك درگاه به اقيانوس اطلس متصل است و توسط پلي به كشتي متصل مي شده است تا بردگان از طريق آن به كشتي منتقل شوند. البته در دو طرف درگاه سنگرهايي وجود دارد كه هنگام انتقال بردگان به كشتي افراد مسلح با استقرار در آن چنانچه برده اي براي فرار از دست تاجران خود را به دريا مي افكند به او شليك مي كرده اند تا نتواند جان سالم به در برد.
سال ۱۹۹۲ پاپ ژان پل دوم با حضور در جزيره گوره و در حالي كه سخنان او از شبكه هاي تلويزيوني جهان پخش مي شد از محل در بدون بازگشت از رفتار مسيحيان با بردگان عذرخواهي كرد. لوح اين عذرخواهي نيز اكنون در كليساي گوره نصب شده است. همچنين بسياري ديگر از رهبران غربي همچون بيل كلينتون رئيس جمهور سابق آمريكا، توني بلر نخست وزير انگليس از اين محل از جهان عذرخواهي كرده اند. البته آن طوري كه راهنماي موزه مي گفت تنها مقام غربي كه از گوره ديدن كرده ولي حاضر به عذرخواهي نشده جورج بوش رئيس جمهور كنوني آمريكاست.
نقش تاريخي هر چند تلخ گوره در تجارت برده باعث شده كه امروز اين جزيره نقش نماديني در تاريخ بشر داشته باشد. در سال ۱۹۷۸ جزيره گوره در فهرست ميراث جهاني يونسكو به ثبت رسيد و به علاوه يونسكو در اينترنت زمينه سفر مجازي به خانه بردگان را فراهم كرده است.
كوشيرو ماتسورا مدير كل يونسكو در پيامي به مناسبت افتتاح اين سايت تأكيد كرده «جزيره گوره محلي تاريخي در غرب آفريقاست كه صدها هزار زن، مرد و كودك از سراسر آفريقا دستگير شدند و با غل و زنجيرهايي كه برپا داشتند از آن به دنياي جديد منتقل شدند. اين مكان مشهور اكنون يك زيارتگاه جهاني است كه همه ما از قاره هاي مختلف بايد به آنجا بياييم و با غم و اندوه تراژدي اي را كه زماني انسان هايي همچون ما بر افراد ديگري از همنوعانمان تحميل كرده يادآوري كنيم.»
همچنين «عبدالله واده» رئيس جمهور سنگال نيز در پيامي به مناسب افتتاح سايت سفر مجازي به خانه بردگان توسط يونسكو تأكيد كرده «بسيار خوشوقتم كه در دروازه موزه جزيره بردگان به شما خوشامد گويم. در اين سفر شما محلي را مشاهده خواهيد كرد كه دربردارنده خاطرات ميليون ها زن و مردي است كه اكنون جان باخته اند، مردان و زناني كه با زور از خانه هايشان بيرون كشيده شدند تا با خون خود مزارع كشورهاي مرفه تر را آبياري كنند. اكنون در فجر هزاره سوم فناوري هاي اطلاعات به مردم جهان اجازه ديدار از موزه بردگان در سنگال و تجربه حضور در فصل دردناكي از تاريخ بشريت را هر چند به صورت مجازي مي دهد.»